1991-ci ildə
öz müstəqilliyini bəyan edəndən bəri,
Azərbaycan mərkəzdən planla idarə olunan iqtisadiyyatdan
qurtularaq, qeyri mərkəzləşdirilmiş və
fərdi azadlıqlar üzərində qurulmuş bazar
iqtisadiyyatına qədəm qoymuşdur.
Azərbaycan
dinamik inkişaf prosesində iştirak edərək,
qlobal informasiya cəmiyyətinə inteqrasiyaya can atır
və onun mühüm komponenti olan vətəndaş
cəmiyyətinin yaradılmasını tam dəstəkləyir.
Son illər ərzində ölkə rəhbərliyi
tərəfindən qəbul olunmuş bir sıra mühüm
qərarlar ölkənin bu istiqamətdə irəli
sürdüyü siyasəti əks etdirir - ümumi tarazlaşdırılmış
inkişaf, E-idarəetmənin tətbiq olunması, dünya
informasiya cəmiyyətinə inteqrasiya kimi amillər
də onların sırasına daxildir. Son illər ərzində
İKT müxtəlif istiqamətlərdə uğurla
tətbiq olunub və bu proses hazırda genişlənməkdədir.
İKT sahəsində
nəzərə çarpan nailiyyətlərin əldə
edilməsinə baxmayaraq, ümumi vəziyyət hələ
də qənaətbəxş deyil. Müxtəlif dövlət
strukturlarının İKT texnologiyalardan istifadə imkanlarında
mühüm fərq, tədris, təhsil, elmi tədqiqatlar,
məlumatların mübadiləsi və vətəndaş
cəmiyyəti kimi sektorların inkişafı yolunda
mövcud olan əsas maneədir. Müxtəlif təşkilatların
əsas IT avadanlıqlarına malik olmasına baxmayaraq,
İnternet bağlantısının sürəti olduqca
aşağıdır və çox zaman kanallar həddən
artıq yüklənmiş olur. Hazırkı infrastruktur
mövcud tələblərə cavab vermir. Eyni zamanda,
İKT-nin mövcud imkanlarından istifadə optimallaşdırılmalıdır.
Məlumat bazaları
infrastrukturunun ötürülməsi və mübadiləsi
üçün insan, texniki və maliyyə (hazırda
mövcud olan və layihə çərçivəsində
yaradılması planlaşdırılan) resurslarının
səfərbərliyini təmin etmək məqsədilə
əsas iştirakçıları bir araya gətirməklə,
layihə tərəfindən qeyd olunan problemlərin
həllinin asanlaşdırılması gözlənilir.
Nazirliyin layihəyə birbaşa qatılmasını
nəzərə alaraq, layihə əsas iştirakçılarda
hazırda mövcud olan, həmçinin bu sektorda təmsil
edilmiş digər təşkilatların (milli və
beynəlxalq QHT-lər, digər beynəlxalq təşkilatlar)
imkanlarından istifadənin təkmilləşdirilməsini
təmin edəcəkdir.
Yuxarıda
qeyd olunan işlərin həyata keçirilməsi, inkişaf,
yoxsulluğun azaldılması, hüquq və azadlıqlara
hörmətlə yanaşma, həmçinin hazırda
milli prioritetlərdən biri olan regional inkişaf üçün
müvafiq şəraitin yaradılmasını təmin
etməklə bərabər, idarəçilik sisteminə
də öz töhfəsini verəcəkdir. Bu BMT-nin
İnkişaf Fəaliyyətləri Çərçivəsinin
nəticələrinin biri ilə, daha dəqiq desək,
vətəndaş cəmiyyətinin cəlb olunması
və beynəlxalq öhdəliklərə müvafiq
olaraq, dövlət tərəfindən göstərilən
xidmətlərin səviyyəsinin yaxşılaşdırılması
və hüquqların qorunması prinsipi ilə üst
üstə düşür.
Qeyd etmək
lazımdır ki, hazırkı layihə BMTİP və
ACİ-YF tərəfindən bir sıra ölkələrdə
(Özbəkistan, Belarus) birgə həyata keçirilən
layihələrin modelidir. Qeyd olunan təşəbbüs
Azərbaycanda artıq 6 ilə yaxındır ki müzakirə
olunur, buna baxmayaraq, həmin sektorda vəziyyətin çətinliyi,
həmçinin institusional maneələr səbəbindən,
ilkin mərhələdə cəlb olunan tərəflər
arasında heç bir razılıq əldə olunmamışdır.
Layihədə qarşıya qoyulan məqsədin öz
aktuallığını qoruyub saxlaması, məsələnin
ölkənin inkişaf perspektivləri nöqteyi-nəzərindən
və cəlb olunan tərəflər üçün
vacibliyini bir daha təsdiqləyir.
Layihə, Azərbaycan
Hökuməti tərəfindən həm milli, həm
də beynəlxalq aidiyyəti olan strukturların cəlb
olunması və BMTİP-nin dəstəyi ilə tərtib
olunmuş və 2003-cü ilin fevral ayında Azərbaycan
Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə təsdiq
olunmuş Milli İKT Strategiyasının (www.nicts.az)
məqsədləri ilə üst üstə düşür.
Layihənin regionlarda həyata keçirilməsi, dövlətin
maraqlı olduğu və yaxın keçmişdə
qəbul olunmuş bir sıra qərarlar vasitəsilə
təsdiqlənən regional inkişaf konsepsiyasının
həyata keçirilməsinə töhfə verəcəkdir.
Layihə Azərbaycanda mövcud olan rəqəmsal geriliyin
aradan qaldırılmasına yardım göstərəcəkdir.
Bu məqsədə çatmaq üçün İKTMS
layihəsi çərçivəsində yaradılmış
11 Regional İnformasiya Mərkəzinin təcrübəsindən,
texniki və insan resurslarından istifadə edilməsi
nəzərdə tutulur. Eyni zamanda layihə, Hökumət
və Birləşmiş Millətlərin İnkişaf
Fəaliyyəti Çərçivəsinin hazırkı
prioriteti kimi tanınan Məlumatın Ötürülməsi
üçün vahid Dövlət Şəbəkəsinin
yaradılması və effektiv fəaliyyətinin konsepsiyası
ilə də üst üstə düşür
Beynəlxalq
təcrübə göstərir ki, İKT-nin geniş
tətbiqi ölkənin ümumi inkişafına xidmət
edir və bu texnologiyalar yoxsulluğun azaldılmasında
və əhalinin sosial-iqtisadi problemlərinin həllində
effektiv üsuldur. Milli kontentin və dilin inkişafı
həmçinin İnformasiya Cəmiyyəti üzrə
Ümumdünya Sammitində (İCÜS) vurğulanmışdır
(www.wsis.org). Müxtəlif
mədəniyyətlərə və dillərə aid
olan kontentin həm ənənəvi, həm də rəqəmsal
məlumat mənbələri vasitəsilə təmin
olunması çox vacibdir. İKT-dən istifadə imkanının
İnformasiya Cəmiyyətinin əsas amillərindən
biri olması İCÜS zamanı bir daha təsdiq edilmişdir.
İKT-dən ayrı-ayrı fərdlər, icmalar və
yerli idarəetmə orqanlarının istifadəsini təmin
etmək vəzifəsi Hökumətlərin üzərinə
düşür, və bu da Cenevrə Sammitində bir
daha səslənmişdir. Yerli sahibkarlığı
və özəl investisiyaları stumullaşdıracaq
imkan yaradan siyasətin və idarəedici mühit yaradan
düşünülmüş siyasət inkişafın
əsas təməllərindən biridir. Güclü
siyasi rəhbərlik bu sahədəki gələcək
tərəqqi üçün mühümdür.
Bu layihənin
məqsədləri Azərbaycan Respublikası Prezidentinin
Cenevrədə məruzəsinin ümumi konsepsiyasını
- qara qızılı insan qızılına çevirmək
(ölkənin milli sərvətlərini əhalinin inkişafına
xidmət göstərməsini təmin etmək) - əks
etdirir. Əlavə olaraq, belə bir inam mövcuddur ki,
Layihənin uğurlu həyata keçirildiyi təqdirdə,
onun nəticələri İCÜS-nin 2005-ci ildə
Tunisdə keçiriləcək ikinci mərhələsində
Azərbaycanın bu sahədə əldə etdiyi nailiyyətləri
kimi də təqdim oluna bilər.
Bu baxımdan
Azərbaycan Hökuməti tərəfindən keçmiş
Rabitə Nazirliyinin ləğv olunması və yeni Rabitə
və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin yaradılması
idarəetmə islahatlarının müsbət göstəricisi
kimi qiymətləndirilir. Rabitə ilə informasiya texnologiyaları
arasında olan əlaqənin tanınmasından əlavə,
bu qərar Hökumət tərəfindən keçirilən
islahatların gücləndirilməsi və geniş
insan potensialı əsasında İKT sektorunun inkişafına
verilən töhfə kimi qiymətləndirilir. Qeyd etmək
lazımdır ki, İKT-nin ayrı bir sektor kimi tanınması
və onunla bağlı yeni bir qurumun yaradılması
Azərbaycanda İKT potensialının artırılmasında
mütləq şərtlərdən biridir.
Həmçinin
əlavə etmək lazımdır ki, bu cür layihə,
ixtisaslı istifadəçilərin sayının artırılması
ilə E-İdarəçiliyin inkişafına öz
töhfəsini verəcək və ən vacib məlumat
bazalarına bağlantını təmin etməklə
bərabər, E-İdarəçilik təşəbbüslərinin
davamlılığının təmin edilməsində
mühüm bir addımdır.
Yuxarıda qeyd olunanlardan irəli gələrək,
bu layihə İKTMS layihəsi çərçivəsində
və Azərbaycanın İKT sektorunda başqa iştirakçılar
tərəfindən əldə olunmuş nailiyyətləri
təsdiq etməklə bərabər, Azərbaycanda daha
da inkişaf etmiş İP, elmi-tədqiqat işləri,
təhsil və inkişaf məqsədləri üçün
müvafiq şəbəkələrin yaradılması
məqsədilə infrastrukturda tələb olunan dəyişiklikləri
həyata keçirəcək və İKT potensialından
istifadə imkanlarını regionlarda belə təmin
edəcəkdir.
